Szlakami Wariagów

W okolicy Petersburga i Nowogrodu Wielkiego można przenieść się w przeszłość i zapoznać się z historią najbardziej tajemniczego plemienia starodawnej Rusi

Po dokonaniu podróży po okolicy Petersburga i Nowogrodu Wielkiego, można nieoczekiwanie dla siebie przenieść się w przeszłość i poznać historię najbardziej tajemniczego plemienia starożytnej Rusi. Pradziadkowie pierwszych legendarnych rosyjskich książąt, Wariagowie pozostawili po sobie nie tak wiele, ale na pewno warto to zobaczyć.

Nawet nie bardzo dobrze zorientowany w historii człowiek zna imię Ruryka: zgodnie z naszym pierwszym podręcznikiem historii, "Powieść minionych lat", tego latopisowego Wariaga, Skandynawa, zaproszono wraz z braćmi w 862 roku do rządzenia w Nowogrodzie. Poczynając od tego doniosłego wydarzenia, zwanego Powołaniem Wariagów zaczyna się historia rosyjskiej państwowości.

Na temat wiarygodności tych informacji dyskusje nie cichną do dnia dzisiejszego: kim jest Ruryk, skąd przyszedł, i czy był w ogóle? U Wariagów jest wiele ideologicznych przeciwników, których liczba zwiększała się wielokrotnie w czasie wojen: Rosję próbowali opanować, a to Szwedzi, a to naziści – w takich warunkach teorie o wyższości rasowej rosną jak na drożdżach.

Jednak nauka już dawno nie ma wątpliwości, że Wariagowie nie tylko istnieli, ale mieli na Ruś duży wpływ, pozostawiając nam w spadku wiele ciekawych rzeczy, które przetrwały najazd mongolsko-tatarski, powstanie i upadek państw. Archeolodzy są przekonani, że starodawna rosyjska kultura wiele się czego nauczyła u Skandynawów: kowalstwo, wyrób przedmiotów ze złota i srebra, obrzędy pogrzebowe. Co się tyczy zwykłych śmiertelników, którzy nie spędzają większości życia na poszukiwaniach archeologicznych, to my możemy wykryć ślady Wariagów nawet w języku: na przykład imiona Olga i Oleg, Igor i Jacek są normandzkiego pochodzenia. Tym, którzy chcą dziedzictwa Wariagów dotknąć własnymi rękami, należy wyruszyć do Wielkiego Nowogrodu i Starej Ładogi.

Tym, którzy chcą dziedzictwa Wariagów dotknąć własnymi rękami, należy wyruszyć do Wielkiego Nowogrodu i Starej Ładogi

Skąd się wzięło

Gdyby mieszkańcowi starodawnego Nowogrodu tysiąc lat temu powiedziano, że jest Ruskim, to bym się bardzo zdziwił. Mniej więcej tak samo, jak dziwiliby się starożytni Grecy, dowiedziawszy się, że są, okazuje się, że starożytnymi Grekami. Z punktu widzenia ówczesnych nowogrodzian, Rusy byli Wariagami, tj. Skandynawami, Normanami, którzy żyją praktycznie w innym kraju: w Kijowie, Czernihowie, Peresławlu – czyli na tym terytorium państwa, które teraz jest nazywane Starodawną Rusią, w skład której nowogrodzkie ziemie nie wchodzą. Dlatego dla nowogrodzianina w XII w. zwyczajnie było napisać w gramocie na brzozowej korze, że on "przyszedł na Ruś", czyli jeździł w Periejasławł.

Przy tym nowogrodzianina nie dziwił fakt, że Ruryk przyszedł rządzić właśnie u nich. A, tymczasem, ślady jego znanego pobytu również dziś można znaleźć dosłownie w odległości trzech kilometrów od centrum miasta.

Ściśle mówiąc, aby znaleźć ślady Ruryka w Rurykowym Grodzisku, trzeba trochę pokopać się w ziemi, i to w dosłownym znaczeniu: warstwa kulturowa IX wieku dawno spoczywa na głębokości kilku metrów, na powierzchni zaś znajduje się tylko niewielkie wzgórze, zwieńczone ruinami świątyni Zwiastowania NMP, zbudowanej w XII w. i nie mającej żadnego związku z Wariagami. Jednak Wariagowie tutaj na pewno byli: podczas wykopalisk odkryto uzbrojenie i odzież Skandynawów, żelazne hrywny z młoteczkami Thora, wisiorki z runami i srebrną figurkę Walkirii. Wszystko to świadczy o tym, że bez zachodnich gości nie obyło. Nie ma się co dziwić: pierwsi starodawni ruscy władcy, jeśli wierzyć kronikom, po prostu nie mogli przejść mimo nowogrodzkiej rezydencji księcia, znajdującej się w Grodzisku – centrum administracyjnym, politycznym i wojskowym.

Podczas wykopalisk na miejscu Grodziska Rurykowego odkryto uzbrojenie i odzież Skandynawów, żelazne hrywny z młoteczkami Thora, wisiorki z runami i srebrną figurkę Walkirii

Miejsce dla tak ważnej budowli podebrano bardzo dobrze: u ujścia rzeki Wołchow z Jeziora Ilmień, chroniona wodami, na wzgórzu, na starodawnym szlaku handlowym. Prawdę mówiąc, strategiczne korzyści zauważyli nie tylko Wariagowie, ale też budowniczowie XVIII w., którzy przekopali przez środek Grodziska Siwersów kanał, co, oczywiście, bardzo przygnębia współczesnych archeologów, ale nie psuje romantyczności tych miejsc. Tak więc, jeśli mamy chęć pobyć w miejscu "skąd wyszła Rosyjska Ziemia", Grodzisko Rurykowo daje szeroki wybór.

Zamek Ruryka

Jednak w kwestii, kto skąd wyszedł, są pewne trudności. Jeśli nowogrodzianie ani sekundy nie mają wątpliwości, że Ruryk stworzył książęcy ród właśnie na ich ziemi, i jako dowód wskazują na Ławrientjewą latopis, to ich północni sąsiedzi ładożanie natychmiast wyciągają ze skarbnicy Ipatiewską latopis i twierdzą, że Wariagowie  przyszli do Starej Ładogi. Współcześni historycy te geograficzne niezgodności przyjęli jako wyzwanie i po namyśle doszli do wniosku, że Ładoga na miejsce pierwotnego stacjonowania jednak najlepiej się nadaje.

Dziś z dawnej świetności pozostało niewiele: mała wieś, około dwóch tysięcy mieszkańców i dumne miano "starodawnej stolicy Północnej Rusi". Ładoga w swoim czasie wykonywała przynależne temu statusowi obowiązkowe zadania: co jakiś czas ją ktoś zdobywał i burzył. Po wykonaniu licznych wykopalisk okazało się, że ustalenie pierwszego, kto był wypędzony przez najeźdźców ze starodawnej Ładogi, jest dość problematyczne: miasto było ważnym punktem na szlaku handlowym "od Waregów do Greków" i bardzo interesowało Słowian, starodawnych Germanów i miejscowych Fino-Bałtów – krótko mówiąc wszystkich. I, jak głoszą kroniki, mieszkańcom cały ten bałagan był bardzo uciążliwy, dlatego wezwali Wariagów, żeby choć ci w końcu zaprowadzili porządek.

Dziś z dawnej świetności pozostało niewiele: mała wieś, około dwóch tysięcy mieszkańców i dumne miano "starodawnej stolicy Północnej Rusi"

W ramach przywracania porządku w Ładodze Ruryk wybudował drewniany zamek – mały, wyłącznie dla księcia i jego drużyny, po czym wyjechał porządzić do Nowogrodu. Drewniane budynki długo nie przetrwały i zostały zastąpione przez kamienne przez następnego księcia, jeszcze jednego Wariaga Olegiem Wieszczącego. Po czym twierdza była zdobywana, palona i niszczona nieprawdopodobną ilość razy, a potem znów się była odbudowywana. I tak stoi do tej pory na cyplu, w samym centrum Starej Ładogi, popularnie nie inaczej niż "Zamek Ruryka" nie nazywana.

Nawiasem mówiąc, sam Oleg Wieszczący, jak się uważa, spoczywa w pobliżu, w odległości półtora kilometra w dół biegu rzeki Wołchow, na drugim końcu osiedla. Dziesięciometrowe wzgórze – "Mogiłę Olega" – w szczerym polu trudno jest nie zauważyć. Trudno nam kiedyś uda się dowiedzieć, czy książę Oleg zmarł tutaj w pobliżu: od ukąszenia żmii, która wypełzła z czaszki jego konia, ale nic nie przeszkadza wierzyć w tę piękną legendę.

Zresztą, to wszystko to tylko przypuszczenia i odległa historia, która wymaga od ciekawskich dużej wyobraźni. Jednakże, istnieje w współczesnej Rosji takie miejsce, gdzie Wariagów można dosłownie dotknąć, a jednocześnie zobaczyć, gdzie i jak żyją i czym się zajmują.

Łuki, strzały i obiad

W pobliżu Wyborga, w obwodzie leningradzkim, nad brzegiem Jeziora Piotrowskiego, znajduje się dwór z epoki Wikingów "Swargas". Jest to mała osada, którą zbudowali pasjonaci już w XXI w., rekonstruując stare grodzisko X wieku. Według legendy, kiedyś tu naprawdę żyli Wariagowie, co jest logiczne: aż do 1710 roku Wyborg należał do Szwecji.

Dzisiaj w dni powszednie mieszkańców Wariażkiego dworu są maksymalnie zbliżone do bytu Starodawnej Rusi, i wszyscy chętni mogą choć na kilka godzin zanurzyć się w życiu przodków. Na przykład, ubrawszy się w średniowieczne szaty, nauczyć się rzucać toporem lub strzelać z łuku, a potem, pokonując wszystkich wrogów, zorganizować zwycięską ucztę. Dla tych, kto nie jest tak wojowniczy, są bardziej spokojne rozrywki: studiowanie starodawnych run, zajęcia w kuźni, w której można własnoręcznie wykuć jakiś artefakt, gotowanie obiadu na żywym ogniu i wiele innych. No a potem i tak trzeba będzie patrzeć na bitwę – ponieważ Wikingowie, w pierwszej kolejności, to nadal wojownicy.

Artykuły

Złoty Pierścień Rosji: urok starych miast

Złoty Pierścień — słynny szlak, który łączy najstarsze miasta Centralnej Rosji. To właśnie tutaj rozpoczęła się historia Rosji. Podróż po Złotym Pierścieniu — to jeden z najlepszych sposobów, aby dowiedzieć się i zrozumieć Rosję.

Teatr, opera i książki: śladami dziedzictwa kulturowego Rosji

Nasz kraj wniósł ogromny wkład w rozwój kultury światowej. Podróżując po Rosji, otrzymasz unikalną możliwość zapoznania się z dziedzictwem naszego narodowego geniuszu artystycznego.

Od Kaliningradu do Czukotki: najpiękniejsze miejsca w Rosji

Federacja Rosyjska bogata jest w zabytki kultury i przepiękne krajobrazy przyrody. Na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO znajduje się 28 obiektów, znajdujących się na terytorium Rosji, z których prawie połowa ma wyjątkowe znaczenie.

Moskwa i Petersburg – dwie stolice

Każdego roku Rosję odwiedzają dziesiątki milionów turystów. Około połowy z nich przybywa do jednego z dwóch głównych rosyjskich miast — Moskwy i Sankt Petersburg.

Ja tu byłem! 10 miejsc w Rosji dla zrobienia sobie najlepszego selfie

Podróże bez lajków w sieciach społecznościowych już jakoś nie cieszą. W tym zakresie Rosja — to jedno z najbardziej atrakcyjnych państw dla bloggera podróżnika.

Rosyjska Arktyka: podróż marzeń

Północna droga morska — najkrótsza trasa między europejską częścią Rosji i na Dalekim Wschodem. Kilka wieków dzielni żeglarze szukali tego "korytarza północny", a dzisiaj w podróż po nim mogą udać się zwykli turyści.

Złoty Pierścień Rosji: urok starych miast

Złoty Pierścień — słynny szlak, który łączy najstarsze miasta Centralnej Rosji. To właśnie tutaj rozpoczęła się historia Rosji. Podróż po Złotym Pierścieniu — to jeden z najlepszych sposobów, aby dowiedzieć się i zrozumieć Rosję.

Teatr, opera i książki: śladami dziedzictwa kulturowego Rosji

Nasz kraj wniósł ogromny wkład w rozwój kultury światowej. Podróżując po Rosji, otrzymasz unikalną możliwość zapoznania się z dziedzictwem naszego narodowego geniuszu artystycznego.

Od Kaliningradu do Czukotki: najpiękniejsze miejsca w Rosji

Federacja Rosyjska bogata jest w zabytki kultury i przepiękne krajobrazy przyrody. Na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO znajduje się 28 obiektów, znajdujących się na terytorium Rosji, z których prawie połowa ma wyjątkowe znaczenie.

Moskwa i Petersburg – dwie stolice

Każdego roku Rosję odwiedzają dziesiątki milionów turystów. Około połowy z nich przybywa do jednego z dwóch głównych rosyjskich miast — Moskwy i Sankt Petersburg.

Ja tu byłem! 10 miejsc w Rosji dla zrobienia sobie najlepszego selfie

Podróże bez lajków w sieciach społecznościowych już jakoś nie cieszą. W tym zakresie Rosja — to jedno z najbardziej atrakcyjnych państw dla bloggera podróżnika.

Rosyjska Arktyka: podróż marzeń

Północna droga morska — najkrótsza trasa między europejską częścią Rosji i na Dalekim Wschodem. Kilka wieków dzielni żeglarze szukali tego "korytarza północny", a dzisiaj w podróż po nim mogą udać się zwykli turyści.

Russia.Travel

Jechać do Rosji!